Versterking Eerstelijnszorg - Maastricht Heuvelland

Bevorderen van welzijn en gezondheid van de gemeenschap

Veel gemeenten staan voor grote uitdagingen, zoals een toenemende vergrijzing, een groeiende vraag naar zorg en tekorten aan zorgpersoneel. Om de gezondheid en het welzijn van inwoners te verbeteren, is een fundamentele verandering in de eerstelijnszorg nodig. In Maastricht-Heuvelland is dit een gemeenschappelijke taak van alle zorgverleners in de eerste lijn, waaronder huisartsen, wijkverpleegkundigen en GGZ-psychologen. Samen moeten zij de eerstelijnszorg in de regio versterken. Daarom worden er eerstelijnssamenwerkingsverbanden (ESV’s) opgezet. Het doel? Een beter op elkaar afgestemd zorgsysteem creëren, waarin de verschillende zorgdisciplines efficiënter samenwerken.

01 Uitdaging

Een inwoner die herhaaldelijk naar de dokter gaat met hoofdpijn zonder dat er een medische oorzaak gevonden wordt, is niet geholpen met een pilletje. Vooral wanner de oorzaak ligt in eenzaamheid of financiële stress. De huisarts heeft door toenemende drukte vaak geen tijd om deze complexere, sociale problemen te signaleren. En zelfs als de huisarts de zorgvraag herkent, is er niet altijd bekend wie in de wijk de juiste hulp kan bieden. Terwijl een doorverwijzing naar een maatschappelijk werker, vrijwilligersorganisatie of wandelgroep de druk op de eerste lijn kan verlagen.

De kernvraag voor Maastricht Heuvelland was dan ook: hoe komen we samen met inwoners en professionals tot een transformatie van zorg, naar gezondheid en welzijn? Met andere woorden: op welke manier zorgen we dat zorgverleners in de verschillende disciplines elkaar leren kennen, herkennen en erkennen? Zodat ze patiënten en cliënten met vertrouwen aan elkaar doorsturen voor passende ondersteuning?

02 Oplossing

Onze adviseur Elvi Lemmens ging als gebiedsmanager aan de slag in een aantal wijken. Haar eerste taak was een helder beeld krijgen van wie waar werkt, wat de uitdagingen zijn en waar de kansen liggen. Ze voerde gesprekken met huisartsen, wijkverpleegkundigen, apothekers en paramedici. En ook met mensen die werken in het sociaal domein, zoals maatschappelijk werkers, beleidsmedewerkers en Wmo-consulenten. Onderwerp van gesprek is hun visie op de wijk en haar ontwikkelingen, uitdagingen en aandachtspunten.

Elvi brengt mensen letterlijk samen. Ze werkt aan de vorming van hechte wijksamenwerkingsverbanden door het samenstellen van een kernteam. Daarin zitten in ieder geval huisartsen, wijkverpleegkundigen, apothekers en afgevaardigd uit het sociaal domein. Al wordt iedereen in de eerstelijn nadrukkelijk uitgenodigd. Samen brengen ze in kaart waar de grootste knelpunten in de wijk liggen. Denk aan eenzaamheid bij ouderen, financiële problemen die leiden tot stress, of mantelzorgers die overbelast raken.

Tot slot organiseert Elvi structurele netwerkbijeenkomsten waarbij professionals van elkaar weten wie ze zijn en wat ze doen. Op die manier wordt er geprobeerd tot afspraken te komen. Bijvoorbeeld dat de huisarts patiënten niet direct doorverwijst naar de GGZ, en eerst contact opneemt met de welzijnswerker. Die kijkt welke maatschappelijke of sociale hulp passend is — van een schuldhulpverlener tot een koppeling met een buurthuis of vrijwilligersnetwerk.

03 Resultaat

Het mes snijdt aan twee kanten. Door in kaart te brengen wie wat doet, weten professionals elkaar sneller te vinden. Inwoners krijgen zo sneller de juiste ondersteuning. Tegelijkertijd vermindert de druk op de eerstelijnszorg. Partijen hebben meer oog voor wat er speelt. Ze weten bij wie ze terechtkunnen als ze tegen niet-medische problemen aanlopen.

Op grotere schaal draagt deze aanpak bij aan de doelen van de Visie eerstelijnszorg 2030: een vermindering van ongewenste druk op de eerstelijnszorg en een betere voorbereiding op en toeleiding naar passende zorg. Door professionals uit zorg en welzijn samen te brengen, ontstaat een lerend netwerk waarin alle betrokkenen elkaars deskundigheid erkennen en benutten. De focus ligt daarmee op gezondheid en kwaliteit van leven en een betere benutting van de capaciteit binnen de eerstelijnszorg.