Verbinding onderbroken. Opnieuw proberen...

Klimaatverandering en sociale rechtvaardigheid

photo-2023-10-13-13-03-42.jpg

We hebben vooral afgelopen zomer wel gezien hoe de opwarming van de aarde voor hittestress en droogte op (on)verwachte plekken in de wereld heeft gezorgd. Paradoxaal genoeg elders ook zeer lokale wateroverlast. Zowel water als droogte vormen een bedreiging voor het welzijn van mensen. Ook zijn deze klimaatveranderingen van invloed op, en kunnen ze zelfs leiden tot vergroting van bestaande sociale en economische ongelijkheden. Nu gaat het steeds vaker over de vraag wie de kosten van klimaatmaatregelen en van klimaatschade moet betalen. De protesten van de ‘gele hesjes’ in Frankrijk en van Extincion Rebellion in Nederland laten zien hoe belangrijk het is dat de verdeling van zulke klimaatkosten rechtvaardig worden verdeeld. Als dat niet het geval is, dan kan het draagvlak voor klimaatbeleid afzwakken. Dit laatste wordt steeds meer ingezien, en is de aanleiding voor het Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) geweest om een onderzoek te doen naar de mogelijkheden om het klimaatbeleid niet alleen doelmatig te laten zijn, maar ook rechtvaardig. Hoe worden de lusten en lasten verdeeld? In het rapport Rechtvaardigheid in klimaatbeleid merkt de WRR op dat de rechtvaardigheid van maatregelen vaak pas tegen het licht wordt gehouden als de beleidskeuzes al gemaakt zijn. Er moet dus stelselmatig meer aandacht komen voor de verdeling van rechtvaardigheid.

Een voorbeeld van onrechtvaardig klimaatbeleid is de Opslag Duurzame Energie (ODE), die elk huishouden over zijn energierekening moet betalen. Deze opslag wordt in 2024 afgeschaft, omdat er een sociale onrechtvaardigheid in bleek te zitten. Met de ODE worden duurzaamheidssubsidies voor het bedrijfsleven (SDE++) en koopwoningen (ISDE) bekostigd. Het probleem is dat huurders, en woningeigenaren die de financiële armslag niet hebben om een verduurzaming van het huis te bekostigen, niet profiteren van die subsidies maar wel meebetalen.

De invoering van maatregelen om klimaatschade tegen te gaan heeft dus grote sociale gevolgen. Veel besluitvormen worden namelijk vaak gemaakt door beleidsmakers op basis van top-down besluitvorming die vaak niet inzichtelijk zijn voor bewoners, laat staan voor de meest kwetsbare bevolkingsgroepen.

Maar wat kunnen we wel doen om deze beleidsprocessen zo rechtvaardig mogelijk te laten verlopen? Vanuit Haute Equipe hebben wij diverse strategieën ontwikkeld waarbij (toekomstige) klimaatmaatregelen zo rechtvaardig mogelijk kunnen worden ingezet. Een van deze ontwikkelde methodes van onze adviseurs is de methode Impact door Waarderen; dit is een manier op samen met inwoners en beleidsmakers, in gezamenlijke verantwoordelijkheid, beslissingen te maken voor geleidelijke verandering. Door dit proces te blijven herhalen, blijf je in contact met de werkelijkheid en ben je in staat om steeds te vernieuwen, want alles is tijdelijk.

Onze adviseur duurzaamheid, Angelica Francisco, heeft in combinatie met haar onderzoek onlangs een beleidsadvies uitgebracht, waarin zij een rechtvaardige energietransitie voor een multiculturele samenleving onder de aandacht brengt, en geeft praktische aanbevelingen voor de bevordering van betaalbaarheid en samenwerking binnen kwetsbare gemeenschappen in Amsterdam Zuidoost. Bekijk hier het beleidsadvies en haar bevindingen.

Klik hier voor het artikel 'Rechtvaardige energietransitie'. 

Team duurzaamheid

Terug naar overzicht
angelica.jpg
Angelica Lantigua Francisco
Adviseur duurzaamheid
photo-2023-10-13-13-03-42.jpg

Samen met ons leg je de basis voor maatschappelijk resultaat.