Waarom kennis van gemeentefinanciën cruciaal is bij een nieuwe raad

Elke vier jaar verandert het speelveld binnen de gemeenteraad. Na de gemeenteraadsverkiezingen komen er veel nieuwe raadsleden aan boord. Enthousiast, betrokken, en helaas vaak ook zonder voldoende kennis van hun rol en de financiële kaders binnen de gemeente. Als adviseur bedrijfsvoering zag ik na afloop van gemeenteraadsverkiezingen vaak een herkenbaar patroon: kostbare tijd gaat verloren in de eerste maanden, omdat raadsleden moeten ontdekken hoe het systeem werkt.

Duidelijke rolverdeling

Vaak genoeg heb ik met eigen ogen gezien wat er gebeurt als raadsleden niet goed weten hoe de hazen lopen. Raadsleden bemoeien zich in de regel niet met de uitvoering. De gemeenteraad geeft advies over wat er moet gebeuren. Het college voert vervolgens het plan uit en houdt zich bezig met het ‘hoe’. Een duidelijke scheidslijn dus.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een voorbeeld van wat er gebeurt als die scheidslijn onduidelijk is, zag ik bij een gemeente waar ik een opdracht uitvoerde. De gemeente was van plan om een nieuwe school te bouwen. De gemeenteraad gaf in hun opdracht de plek van de nieuwe school en het budget mee. Het college ging ermee aan de slag en legde verantwoordelijkheid af bij de raadsleden of alles via planning en begroting verliep. Totdat één van de raadsleden een oud-architect bleek te zijn en zich teveel bemoeide met de uitvoering. Met als resultaat dat het raadslid zelf aan de slag ging met bouwtekeningen en de rollen en verantwoordelijkheden totaal door elkaar liepen.

Waar lopen nieuwe raadsleden vaak tegenaan?

Raadsleden onderschatten vaak hun kaderstellende en controlerende taak. Voor een goede samenwerking is het belangrijk dat raadsleden weten waar ze wel, en vooral niet van zijn. Het moet helder zijn wat de rol is van de raad, en die van het college. Daarnaast hebben sommige raadsleden een gebrek aan inzicht in financiële instrumenten. Begrippen zoals begroting, jaarrekening, en meerjarenraming blijven abstract. Vooral bij kleine en middelgrote gemeenten is dat niet ongewoon. Daar zijn fracties vaak klein en hebben niet alle raadsleden een financiële achtergrond. Ook veranderende wet- en regelgeving speelt een rol. Nieuwe verplichtingen, zoals rechtmatigheidsverantwoording en aanpassingen in het Besluit begroting en verantwoording (BBV), zorgen voor extra complexiteit.

Onduidelijkheid leidt tot minder grip en slagkracht

Elke vertraging in het begrijpen van gemeentefinanciën betekent minder grip op beleid en minder slagkracht om maatschappelijke opgaven aan te pakken. Terwijl juist in de eerste periode van een nieuwe raad belangrijke keuzes worden gemaakt. In het verleden heb ik bij meerdere gemeenten een cursus gemeentefinanciën voor nieuwe raadsleden mogen verzorgen. Met als resultaat dat raadsleden hun rol met meer vertrouwen konden invullen. Raadsleden die goed geïnformeerd starten, maken betere besluiten en behouden de regie.

Raadsleden ook snel op niveau brengen na de verkiezingen?

Heeft jouw gemeente ook behoefte aan goed geïnformeerde raad? Zodat de gemeenteraad snel en goed van start kan na de gemeenteraadsverkiezingen? De komende maanden verzorgen mijn collega’s en ik weer meerdere cursussen in gemeentefinanciën. Bekijk alle informatie over de cursus of neem contact op via Marco.Kleijhorst@haute-equipe.nl/06 – 22 96 04 26.