Verbinding onderbroken. Opnieuw proberen...

Warmtetransitie

Warmtetransitie

Dat  we in 2050 een energieneutraal land willen zijn, staat vast. De vraag is hoe we dat gaan bereiken. Vooral voor gemeenten is dat een belangrijke vraag, omdat zij immers een cruciale rol hebben gekregen in de warmtetransitie. Daarom moeten zij, ondanks alle  onzekerheden, tot oplossingen komen. Daarbij zijn, vanwege de complexiteit van de opgave,  binnen en buiten de gemeente vele stakeholders betrokken. Dat levert veel vragen op, van strategische, tactische en operationele aard.

Bijvoorbeeld over de manier waarop de gemeente haar regisserende rol invult, over keuzes uit allerlei soorten warmtevoorziening, over afstemming van alle ruimtelijke plannen boven en onder de grond, over de organisatie van de uitvoering en over de veel gepropageerde samenwerking.

Met een kleine, toegewijde groep staan wijklaar om gemeenten hiermee op allerlei manieren bij te staan. Het is een groot voordeel dat we inhoudelijke kennis van de warmtransitie paren aan kennis en ervaring van project- en programma management, subsidies, participatie en op financieel en juridisch gebied  Voor technische adviezen en berekeningen werken we samen met externe partijen.

Thema’s

  1. Opstellen Uitvoeringsstrategie Transitievisie Warmte
  2. Opstellen Wijkuitvoeringsplannen (WUP)
  3. Proces-, project- en programma management
  4. Juridisch en subsidie advies
  5. Business cases
  6. Participatie

Opstellen Uitvoeringsstrategie warmte

Gemeenten zijn verplicht voor 2022 een zogenaamde Transitie Visie Warmte (TVW) vast te stellen. De meeste TVW’s bieden een lange termijn visie waarin ambities en prioriteiten zijn vastgelegd. Ook bevatten ze doorgaans een globaal plan voor de verschillende warmtescenario’s voor delen van de gemeente. Daarmee is het plan echter nog niet rijp voor uitvoering.

Alle opgaven binnen de gemeente moeten in aanmerking worden genomen, boven- en ondergronds evenals plannen van externe partijen zoals ontwikkelaars, netbeheerders, warmtebedrijven en gebruikerscollectieven. Er zijn regels nodig voor concurrentie onder en boven de grond. Er moet duidelijkheid komen over de wijze waarop de gemeente regie wil voeren: actief uitvoerend of passief regulerend of iets ertussenin? Per wijk moet slagvaardige uitvoering georganiseerd worden, met alle partners. Wat mogelijk is hangt ook samen met de financiële middelen waarover de gemeente kan beschikken voor deze taken en met de beschikbare capaciteit en kennis. Gebruikers zijn vaak zijdelings of globaal betrokken geweest bij de opstelling van de TVW. Hun medewerking moet actief gezocht worden.

Haute Equipe helpt gemeenten om alle issues die de uitvoering beïnvloeden op tafel te krijgen; we kennen de weerstanden en belemmeringen die zich binnen en buiten de organisatie kunnen voordoen. We ondersteunen een interactief proces dat leidt tot een gedragen uitvoeringsstrategie: met alle partijen samen de opgaven in kaart brengen en zo een afwegingskader bepalen.

Onze specialist: Saskia Müller / saskia.muller@haute-equipe.nl 

Opstellen Wijkuitvoeringsplannen

Per gebied dat overgaat op een nieuwe warmtebron, moeten gemeenten een plan maken, het Wijkuitvoeringsplan (WUP). De keuze voor het soort warmtevoorziening is in beginsel gemaakt in de TVW, als het goed is zijn de gebruikers daarbij betrokken. Daarmee is al enig draagvlak geschapen voor deze grote verandering.

Een WUP wordt gemaakt met alle betrokkenen. Daarbij neemt de gemeente de lead. Het is belangrijk dat er ruimte en tijd is voor de anderen om zich mede-eigenaar te gaan voelen.

De bewoners, huurders en kopers, spelen daarbij natuurlijk een grote rol. Als het aan enthousiasme voor de transitie ontbreekt, kan combinatie met andere activiteiten soms een oplossing zijn. Ook woningcorporaties, netwerkbeheerders, winkeliers en andere bedrijven zijn belangrijk. Agenda’s openen en afstemmen, rekening houden met elkaars capaciteiten. En binnen de gemeente moeten alle betrokkenen ook met de neuzen een kant op, van de beheerders van de openbare ruimte en planning en control tot de gebiedsmakelaar.

Haute Equipe kan op interim basis zorgen voor het opstellen én het uitvoeren van een WUP maar we kunnen ook ondersteunen met delen ervan.

Onze specialist: Saskia Müller / saskia.muller@haute-equipe.nl 

Project- en programmamanagement

Hoe een gemeente de warmtetransitie ook gaat aanpakken, het zal in de vorm van een of meer projecten of (ook) van een programma gebeuren.

Haute Equipe kan voor kortere of langere tijd helpen om het project of programgoed af te bakenen en in te richten. We zorgen voor geregeld overleg en afstemming en voor stakeholder- en risicomanagement. Haute Equipe kan ook helpen om een personele en financiële vertaling van de ambities te maken. Vaak kunnen de subsidie adviseurs van Haute Equipe een rol spelen door voor onderdelen van de transitie subsidie of financiering te zoeken. Omdat Haute Equipe ook juristen en financiële experts in huis heeft, kan in voorkomende gevallen eerstelijns overleg plaatsvinden over juridische en financiële aspecten van de warmtetransitie: snel en laagdrempelig.

Juridisch

Onvermijdelijk brengt de warmtetransitie voor gemeenten veel juridische vraagstukken met zich mee. Het gaat zowel om privaatrechtelijke als publiekrechtelijke aspecten.

Omdat de invoering van zowel de Omgevingswet als de Wet collectieve warmtevoorziening is uitgesteld, is het juridisch kader voor gemeenten op dit moment niet uitgebalanceerd. . Intussen moeten er wel fossielvrije meters gemaakt worden. Het bestaande publiekrechtelijke instrumentarium voor ordening en beheer van het ruimtelijk domein biedt gemeenten al veel mogelijkheden om op uiteenlopende manieren op te treden in de warmtetransitie. In combinatie  met de privaatrechtelijke gereedschappen, kunnen lokale overheden veel afspraken vastleggen met contractpartijen.

Er kan worden aanbesteed maar ook zonder aanbesteding kunnen warmtebedrijven gelegenheid krijgen een warmtenet aan te leggen. All electric oplossingen kunnen met inbegrip van alle boven- en ondergrondse voorzieningen worden gegund of gereguleerd op basis van vigerende regelgeving.

De vraag is hoe tal van eisen en bepalingen precies geformuleerd worden ten opzichte van partijen die delen van de warmtevoorziening aanleggen en/of gaan exploiteren. Het gaat om het gebruik van openbare ruimte en de vooraarden waaronder, vergoedingen, verlegregelingen en bijvoorbeeld  tarieven voor gebruikers.

Belangrijk is ook dat het vergunningentraject goed en zorgvuldig ingericht is en goed kenbaar voor derden.

Onze specialist: Maarten de Wind / maarten.dewind@haute-equipe.nl 

Subsidies

We weten zeker dat de warmtetransitie heel erg veel geld gaat kosten. Geld dat op dit moment onvoldoende beschikbaar is bij gemeenten en de meeste woningeigenaren, woningcorporaties en andere partijen. De nationale overheid en de Europese Unie kennen een scala aan fondsen en programma’s om in een deel van de financieringsbehoefte te voorzien. We verwachten dat de mogelijkheden om zo aan extra financiering te komen, zal worden uitgebreid. Scherp zicht op alle financieringsopties helpt om de doelen zonder vertraging te bereiken.

Het subsidieteam van Haute Equipe werkt nauw samen met het warmteteam. We kunnen snelle scans maken van alle mogelijkheden maar ook van een enkel plan de subsidiekansen direct en heel precies in kaart brengen. We helpen met aanvragen en beheren van subsidies.  Ook ondersteunen we gemeenten met het opstellen en verdelen van subsidies, bijvoorbeeld onder woningeigenaren of beheerders van maatschappelijk vastgoed..

Onze specialist: Martin Bremer / martin.bremer@haute-equipe.nl 

Business cases

In de meeste warmtetransitie plannen zijn lage maatschappelijke kosten en betaalbaarheid de belangrijkste criteria voor gemeenten maar ook voor gebruikers. Dat is logisch maar het roept ook vragen op.

Wat reken je tot de maatschappelijke kosten en hoe stel je die vast? Voor wie moet het betaalbaar zijn en hoe prognosticeer je toekomstige kosten? Hoe financier je het plan en wie speelt daarin een rol? Wat zijn redelijke vaste en variabele tarieven en welke eisen kun je daaraan stellen? Is optimaal rekening gehouden met externe bijdragen zoals subsidies?  Hoe ga  je om met vaste kosten bij een warmtenet dat in de toekomst waarschijnlijk wordt uitgebreid. Welke risico’s zijn er en hoe zijn die te beperken? Hoe groot is de gevoeligheid voor onzekerheden en risico’s?

Leden van het team bedrijfsvoering van Haute Equipe zijn goed thuis in de gemeente financiën. Ze staan je graag bij met alle mogelijke hulp bij vragen zoals hierboven. Er is ervaring met business cases voor warmtenetten.

Onze specialist: Geert de Gaaij / geert.degaaij@haute-equipe.nl 

Participatie en draagvlak

Bewoners betrekken, participatie, draagvlak organiseren, deze termen zijn inmiddels onlosmakelijk met de energietransitie verbonden. Natuurlijk is het belangrijk een zo ingrijpende verandering niet van bovenaf te dicteren maar voor ontwikkeling van onderop te kiezen. Er zijn al heel wat lokale initiatieven ontstaan, vaak coöperatief, die voor productie en levering zorgen. Op het gebied van warmte zijn de successen nog schaars, mede vanwege de hoge investeringen. Gebruikersinitiatieven zoeken vaak steun bij de gemeente die haar positie hier moet bepalen.

De meeste mensen zijn niet van plan veel tijd en energie te steken in hun toekomstige warmtevoorziening. Velen hebben er wel een mening over, zeker als hun wijk aan de beurt is. En de bewoners moeten mee: huurders horen in meerderheid toestemming te geven, van particulieren wordt verwacht dat ze de portemonnee zelf trekken.  Betaalbaarheid, financierbaarheid maar ook duurzaamheid en ruimtebeslag zijn belangrijke onderwerpen voor particulieren.

Betrokkenheid begint met luisteren en ontdekken en analyseren wat mensen wel en niet willen. Informatievoorziening en uitleg horen er ook bij. Gezamenlijk zoeken naar warmte oplossingen die gecombineerd kunnen worden met andere wensen, kan enorm helpen: meer veiligheid, groen of comfort kunnen het aantrekkelijker maken om mee te doen.

Het team sociaal domein heeft diverse methoden ontwikkeld , zoals Tellen en vertellen en Waardengericht werken. Deze methoden, gericht op het ontdekken van belangrijke en gedeelde waarden zijn ook voor participatie in de warmtetransitie te gebruiken.

Onze specialist: Mirjam Turksma / mirjam.turksma@haute-equipe.nl 

Op dit moment is Haute Equipe op zoek naar nieuwe collega's binnen dit thema. We nodigen je graag uit een blik te werpen op de vacatures of een open sollicitatie in te sturen als je van toegevoegde waarde voor ons team denkt te kunnen zijn.

Adviseur warmtetransitie vacature - klik hier

Terug naar overzicht

 

vuur-en-vonken.jpg

Neem contact op met Saskia

Samen met ons leg je de basis voor maatschappelijk resultaat.